พบหมอจินตนา ปอดอักเสบและติดเชื้อในกระแสเลือด


วันที่ 3 พฤศจิกายน 2558


ซอและห์เป็นชายอายุ 59 ปี อาชีพรับจ้างทั่วไป สูบบุหรี่มาตั้งแต่อยู่ในวัยหนุ่ม เขามีอาการไอบ่อยมานานหลายเดือน 5 วันก่อน เขามีอาการไอมากและมีไข้ จึงรีบไปโรงพยาบาล หลังจากได้รับการซักประวัติ ตรวจร่างกาย ตรวจเลือดและเอกซเรย์ปอดแล้ว แพทย์ได้รับตัวไว้ในโรงพยาบาล โดยบอกกับภรรยาของเขาว่า สามีเป็นโรคปอดอักเสบ หลังจากอยู่ในโรงพยาบาล 4 วัน เขามีอาการมากขึ้น มีไข้สูงมากกว่า 38 องศาเซลเซียส ไอมีเสมหะสีขาว เหนียว ข้น หายใจไม่ใคร่ออก ฟังเสียงปอดมีเสียงครืดคราดทั่วปอด

ผลเอกซเรย์ปอดซ้ำเห็นมีลักษณะของปอดอักเสบทั่วไปเพิ่มมากขึ้น แต่ยังไม่ทราบสาเหตุของเชื้อที่ทำให้ปอดอักเสบ จากผลการตรวจเสมหะและตรวจเลือด อีก 2 วันต่อมา เขาเริ่มหายใจไม่ดี มีเสมหะอุดตันในหลอดลมมากขึ้น แพทย์จึงพิจารณาใส่ท่อช่วยหายใจ ( endotracheal tube ) ร่วมกับการใช้เครื่องช่วยหายใจ ( respirator ) เขาหายใจตามเครื่องได้ดี คงยังไม่มีการรักษาจำเพาะโรค แต่เป็นการรักษาแบบประคับประคองไปตามอาการ เนื่องจากยังไม่พบเชื้อซึ่งเป็นต้นเหตุของโรคปอดอักเสบ อาการของเขาทรุดลงเรื่อยๆ มีจุดเลือดออกใต้ผิวหนัง โดยเฉพาะรอบบริเวณที่ฉีดยา ปัสสาวะออกน้อยลง มีค่าของเสียในเลือด (creatinine ) เพิ่มสูงมากขึ้น การกรองของไต (GFR)ลดลง แพทย์จึงตัดสินใจให้ล้างไต (dialysis) หลังล้างไต ค่าของเสียในเลือดลดลง การกรองของเสียของไตเพิ่มมากขึ้น แต่ยังมีไข้สูง แพทย์อธิบายว่า

“ยังไม่ทราบสาเหตุของเชื้อที่ทำให้ปอดอักเสบ และมีการติดเชื้อในกระแสเลือด ทำให้คิดถึงโรคติดเชื้อต่างๆ เช่น โรคไวรัสอีโบลา โรคมาลาเรีย ไข้เลือดออก อหิวาตกโรคและไข้อื่นๆ ซึ่งมีอาการคล้ายคลึงกันคือมีไข้ ปวดศีรษะ ปวดข้อ ท้องเสีย อาเจียน ตามมาด้วยหายใจลำบาก มีเลือดจับลิ่มบกพร่อง ทำให้มีเลือดออกในอวัยวะต่างๆ เช่น ทางเดินอาหาร จมูก ปอด เป็นต้น...
...สำหรับโรคไวรัสอีโบลานั้น ขณะนี้กำลังมีการระบาดมากในแถบแอฟริกาตะวันตก โดยเฉพาะประเทศกินี เซียร์ราลีโอน และไลบีเรีย ทำให้มีผู้เสียชีวิตแล้วหลายพันคน โรคนี้มีการระบาดครั้งแรกที่ประเทศซูดาน และสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก เคยมีการระบาดในเขตร้อนแอฟริกาใต้สะฮาราในปี พ.ศ. 2519 จึงสันนิษฐานว่า คนรับเชื้อไวรัสนี้ครั้งแรกจากการสัมผัสกับเลือด หรือสารน้ำในร่างกายของสัตว์ที่ติดเชื้อ เช่น ลิง ค้างคาว นก หนู แล้วจึงแพร่เชื้อจากคนสู่คนจากการสัมผัสกับเลือด สารน้ำในร่างกาย และเวชภัณฑ์ที่ปนเปื้อนเชื้อโรคนี้ เช่น เข็มฉีดยา กระบอกฉีดยา เชื้อนี้ไม่แพร่ผ่านอากาศตามธรรมชาติ แต่อาจแพร่เป็นละอองขนาด 0.8-1.2 ไมโครเมตร ทำให้ไวรัสอีโบลาถูกจัดเป็นอาวุธชีวภาพหมวดเอ ไวรัสมีลักษณะคล้ายเส้นด้าย เป็นรูปตะขอคนเลี้ยงแกะ รูปตัวยู (U) หรือเลข 6 อาจขดม้วนเป็นวงแหวน หรือแตกกิ่งก้าน ขณะนี้ยังไม่มีวัคซีนในการป้องกันโรคนี้และไม่มีการรักษาจำเพาะโรค คงให้การรักษาแบบประคับประคองเท่านั้น”

ซอและห์ได้รับการรักษาแบบประคับประคอง โดยรักษาสมดุลอิเล็กโทรไลท์ (electrolyte) และสารน้ำเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ ได้รับสารต้านการแข็งตัวของเลือดในระยะแรก เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดลิ่มเลือดแข็งตัวในหลอดเลือดแบบแพร่กระจาย (DIC) ได้รับสารช่วยการแข็งตัวของเลือดในระยะท้าย เพื่อควบคุมไม่ให้มีเลือดออก ได้รับยาบรรเทาอาการปวด ยาต้านเชื้อแบคทีเรีย ยาต้านเชื้อราเพื่อรักษาอาการติดเชื้อซ้ำซ้อน และรักษาระดับของออกซิเจนในร่างกาย

อีก 3 วันต่อมา จึงทราบผลจากการเพาะเชื้อว่าเขาติดเชื้อแบคทีเรียนิวโมคอคคัส (pneumococcus) ชนิดรุนแรง ทำให้เกิดโรคร้ายไอพีดี (IPD) ซึ่งเกิดจากเชื้อสเตรปโตคอคคัส นิวโมเนียอี ( streptococcus pneumoniae) ไม่ใช่ไวรัสอีโบลา แพทย์ได้ให้ยารักษาจำเพาะโรคนี้ จึงทำให้เขามีอาการดีขึ้นตามลำดับ

พญ.จินตนา โยธาสมุทร
สุขสาระ เมษายน 2558




  • สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขพาพ (สสส.)
  • คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • สำนักจุฬาราชมนตรี
  • ศูนย์นโยบายโลกมุสลิม
  • มูลนิธิสันติชน
  • มูลนิธิรณรงค์เพื่อ
    การไม่สูบบุหรี่