พบหมอจินตนา-ขี้หูอุดตัน


วันที่ 27 มีนาคม 2558


อามีนเป็นชายอายุ 50 ปี มีอาการปวดศีรษะ มึนงง ได้ยินเสียงไม่ชัด บางครั้งมีเสียงแว่วในหู และคันหูบ่อยมานานประมาณ 1 ปี วันหนึ่งเขามีอาการไอ คันหู และรู้สึกบ้านหมุน จึงใช้ไม้พันสำลีเข้าไปเช็ดในรูหู ได้ขี้หูสีน้ำตาล ไม่เหนียว ไม่ข้น มีลักษณะชื้นๆ ออกมา เขาเช็ดหูจนแห้ง อีก 2-3 วันต่อมาเขามีอาการปวดหูมาก จึงไปพบแพทย์ทางด้าน หู คอ จมูก หลังจากได้รับการซักประวัติและตรวจร่างกายแล้ว แพทย์กล่าวว่า

“เมื่อใช้ไม้พันสำลีแยงเข้าไปในรูหู เพื่อเช็ดและกำจัดขี้หูนั้น เมื่อดึงไม้พันสำลีออกมา จะเห็นขี้หูบางส่วนติดกับปลายสำลีออกมาด้วย ทำให้คิดว่าเราได้กำจัดขี้หูออกไปหมดแล้ว แต่เป็นความเข้าใจผิด เนื่องจากขี้หูซึ่งติดมากับปลายไม้พันสำลีมีเพียงเล็กน้อยเท่านั้น แต่ขี้หูส่วนใหญ่จะถูกไม้พันสำลีดันกระทุ้งให้เข้าไปสู่รูหูด้านในมากขึ้น ขี้หูจึงเริ่มแข็งและจะเกิดการอุดตัน และขี้หูจะอุดตันมากขึ้นเมื่อขี้หูที่ถูกสร้างใหม่ออกมาอยู่ในบริเวณที่ขี้หูอุดตันกับแก้วหู นอกจากนั้นมีบางคนเป็นหูชั้นนอกอักเสบ ซึ่งมักเกิดจากเชื้อซูโดโมแนส แอรูจิโนซา (pseudomonas aeruginosa) และ เชื้อสแตฟฟิลโลคอดไซ (staphylococci) ซึ่งเกิดจากการแคะหูจนไม่มีขี้หูหลงเหลืออยู่เลย จึงเกิดการติดเชื้อได้ง่าย แต่ในกรณีของคุณที่เป็นเช่นนี้ เนื่องจากมีขี้หูอุดตัน ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อแต่อย่างใด”

“ขี้หูเกิดขึ้นได้อย่างไรและมีโอกาสเกิดขี้หูอุดตันซ้ำอีกได้ไหมครับ” อามีนถาม

แพทย์อธิบายว่า “เซลล์ผิวของหูชั้นนอกมีลักษณะคล้ายกับเซลล์บุผิวหนังทั่วไปแต่มีความแตกต่างตรงที่เซลล์บุผิวในรูหู จะไม่มีการหลุดลอกออกไปได้เอง เหมือนเซลล์บุผิวหนัง ตรงกันข้ามเซลล์บุผิวของหูชั้นนอกกลับจะสะสมเป็นแผ่นเป็นชั้น จนเป็นองค์ประกอบสำคัญของขี้หู นอกจากนั้นขี้หูยังประกอบด้วยเอนไซม์ไลโซไซม์ (lysozyme) เพปไทด์, กรดไขมัน, โคเลสเตอรอล และแอลกอฮอล์อีกด้วย เอนไซม์นี้ช่วยต้านเชื้อแบคทีเรีย ขี้หูมีความเป็นกรดจึงช่วยป้องกันสิ่งแปลกปลอม เช่น แมลง ฝุ่น และการติดเชื้อไม่ให้เข้าสู่รูหู ขี้หูเมื่อเริ่มเกิดจะเกิดใกล้กับแก้วหู โดยมีลักษณะนุ่ม เหลว ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น หลังจากนั้นขี้หูจะค่อยๆ เคลื่อนออกมาภายนอกจากการขับเคลื่อนของขากรรไกร โดยมีลักษณะเหนียว ข้น และมีกลิ่น ส่วนการที่คุณมีอาการขี้หูอุดตันนั้น เกิดจากการกำจัดขี้หูอย่างไม่เหมาะสม ซึ่งหมอจะให้การรักษาด้วยยาละลายขี้หู (ceruminolytic agents) เพื่อช่วยให้ขี้หูอ่อนนุ่มลงจนทำให้สามารถกำจัดขี้หูออกได้ง่ายขึ้น”

อามีนมีอาการดีขึ้นหลังจากได้รับการกำจัดขี้หูอุดตันหมดไปแล้ว เขาได้รับคำแนะนำไม่ให้กำจัดขี้หูด้วยตนเอง ห้ามใช้ไม้พันสำลีทำความสะอาดรูหู ห้ามใช้อุปกรณ์ที่มีปลายแหลม ไม้แคะหู เข้าไปเช็ดในรูหู ไม่ให้ล้างหรือทำความสะอาดภายในรูหู ถ้าต้องการแคะหูอาจใช้ไม้พันสำลีทำความสะอาดในรูหูระหว่างอาบน้ำได้ เนื่องจากสิ่งเหล่านี้จะไปทำลายระบบนิเวศวิทยาที่ดีของรูหู จนทำให้เกิดอันตรายตามมาได้

โดย พญ.จินตนา โยธาสมุทร
สุขสาระ สิงหาคม 2554




  • สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขพาพ (สสส.)
  • คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • สำนักจุฬาราชมนตรี
  • ศูนย์นโยบายโลกมุสลิม
  • มูลนิธิสันติชน
  • มูลนิธิรณรงค์เพื่อ
    การไม่สูบบุหรี่