มะนาว


วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2558


มะนาวเป็นไม้ผลยืนต้นขนาดเล็ก มีถิ่นกำเนิดไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัด ว่าเป็นพืชพื้นเมืองของอินเดีย หรือประเทศในเอเชียตะวันตกเฉียงใต้ หรือหมู่เกาะอินเดียตะวันออก สันนิษฐานว่า ชาวอาหรับเป็นผู้นำมะนาวจากอินเดียไปปลูกในปาเลสไตน์, เปอร์เซีย, อียิปต์ และยุโรป หลังจากนั้นก็ได้แพร่กระจายไปยังหมู่เกาะอินเดียตะวันตกและอเมริกา ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 16 โดยนักสำรวจชาวสเปนและโปรตุเกส

ในบ้านเรามีการปลูกมะนาวมาก่อนสมัยรัตนโกสินทร์ โดยปลูกไว้ในสวนหลังบ้าน เพื่อนำผลมาใช้ประกอบอาหาร ต่อมาเมื่อบ้านเมืองเจริญขึ้น พื้นที่ทำการเกษตรมีน้อยลง ทำให้ความต้องการมะนาวมีมากขึ้น จึงมีผู้หันมาปลูกมะนาวในเชิงการค้า โดยมีแหล่งปลูกที่สำคัญๆ อยู่ที่ จังหวัดเพชรบุรี, อยุธยา, ราชบุรี และนครปฐม

มะนาวมีชื่อเรียกแตกต่างกันไปในหลายภาษา เช่น ในภาษาอังกฤษ เรียก Mexican lime, West Indian lime และ Key lime หรือ lime ส่วนในประเทศไทย ยังเรียกอีกหลายชื่อ เช่น โกรยชะม้า, ปะนอเกล, ปะโหน่งกลยาน, มะนอเกละ, มะเน้าด์เล, มะลิ่ว, ส้มนาว, ลีมานีปีห์, หมากฟ้า ส่วนคำว่า Lemon ที่เราคุ้นหูหมายถึง ผลส้มอีกชนิดหนึ่ง ที่หัวท้ายมน ไม่ใช่ผลกลมอย่างมะนาวที่เรารู้จักกัน

มะนาวมีวิตามินซีสูงมาก ใช้รักษาโรคเลือดออกตามไรฟันได้ดี แต่วิตามินซีก็สลายตัวได้ง่ายเมื่อถูกความร้อน จึงต้องระมัดระวังในการปรุงอาหาร เปลือกผลมีรสขม ช่วยขับลม, รักษาอาการท้องอืด, ท้องเฟ้อ, แน่นจุกเสียด นำเอาเปลือกของผลสดประมาณครึ่งผล คลึงหรือทุบพอให้น้ำมันออก ชงน้ำร้อนดื่มเวลามีอาการ น้ำมะนาวรักษาอาการไอและขับเสมหะ โดยใช้ผลสดคั้นน้ำจะได้น้ำมะนาวเข้มข้น ใส่เกลือเล็กน้อยจิบบ่อยๆ หรือจะใส่เกลือและน้ำตาล ปรุงให้รสเข้มข้นพอควร ดื่มบ่อยๆ ก็ได้อีกเช่นกัน หรือนำน้ำมะนาวมาผสมดินสอพองใช้ทาบริเวณหัวโน จะทำให้เย็นและยุบลงเร็ว

มะนาวนอกจากจะช่วยลดอาการอยากบุหรี่แล้ว ยังช่วยขจัดคราบบุหรี่ ให้ใช้มะนาวถูฟันที่มีคราบบุหรี่จับ เมื่อใช้มะนาวถู คราบจะหายไป

ผิวเปลือกของมะนาวมีน้ำมันหอมระเหยโวลาทิล มีฤทธิ์ขับลม แก้ท้องอืดเฟ้อได้ ส่วนน้ำมะนาวก็มีสารเคมี หลายชนิด เช่น Slaronoid, Organic acid, citric และวิตามินซี ฯลฯ น้ำมะนาวมีฤทธิ์รักษาโรคลักปิดลักเปิดเนื่องจากมีวิตามินซีสูง ส่วนฤทธิ์ในการแก้ไอขับเสมหะโดยกรดที่มีอยู่ในน้ำมะนาวกระตุ้นให้มีการขับน้ำลายออกมา ทำให้เกิดการชุ่มคอ จึงลดอาการไอลงได้

คนสมัยก่อนจะพกมะนาวหรือมะกรูดติดตัวไปด้วย เวลาเดินผ่านป่าละเมาะ ไว้ใช้ป้ายจมูกโค, กระบือ เพื่อดับกลิ่นสาบเสือ เนื่องจากเวลาโค, กระบือ ได้กลิ่นสาบเสือแล้วจะไม่ยอมเดินต่อ

สุขสาระ กันยายน 2552




  • สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขพาพ (สสส.)
  • คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • สำนักจุฬาราชมนตรี
  • ศูนย์นโยบายโลกมุสลิม
  • มูลนิธิสันติชน
  • มูลนิธิรณรงค์เพื่อ
    การไม่สูบบุหรี่