ยาขับปัสสาวะอาจทำให้เป็นตะคริว


วันที่ 10 มิถุนายน 2557


ยาขับปัสสาวะอาจทำให้เป็นตะคริว
พญ.จินตนา โยธาสมุทร

นาดาเป็นหญิงอายุ 70 ปี เป็นโรคความดันเลือดสูง กำลังรักษาอยู่กับแพทย์ทางอายุรกรรม ณ โรงพยาบาลแห่งหนึ่ง วันหนึ่งในช่วงเวลาประมาณ 2.00 น. ขณะกำลังนอนหลับสนิท เธอตกใจตื่นขึ้นมาเนื่องจากมีอาการปวดกล้ามเนื้อบริเวณน่องทั้งสองข้าง มีการเกร็งที่ปลายเท้า ปลายเท้าจิกชี้ลง เป็นอยู่นานประมาณ 2 นาที เธอพยายามเหยียดหัวเข่าและน่องให้ตรง ยกเท้าขึ้นให้พ้นจากเตียงเล็กน้อย กระดกปลายเท้าลงล่าง ให้ไปทางด้านตรงข้ามกับหัวเข่า และพยายามใช้มือนวดกล้ามเนื้อบริเวณน่องที่เป็นตะคริว จนอาการดีขึ้น วันรุ่งขึ้นเธอจึงไปโรงพยาบาล แพทย์อธิบายว่า
“ ตะคริวเกิดจากการหดเกร็งของกล้ามเนื้อน่อง ต้นขา หรือกล้ามเนื้ออื่นๆ อย่างรุนแรงเป็นเวลานาน ซึ่งมักเป็นไม่นานเกิน 2 นาที มีเพียงบางรายที่เป็นอยู่นาน 5 นาทีหรือมากกว่านั้น มีเพียงบางรายที่เกิดบ่อยจนทำให้เกิดความทุกข์ทรมาน เมื่อใช้มือคลำบริเวณที่เป็นตะคริว พบว่ากล้ามเนื้อจะแข็งตัวเป็นก้อนและปวดมาก ถ้าพยายามขยับเขยื้อนยิ่งจะทำให้กล้ามเนื้อส่วนนั้นแข็งตัวและปวดมากขึ้น โดยทั่วไปตะคริวมักเกิดในผู้สูงอายุซึ่งมีหลอดเลือดแดงแข็งและเกิดในช่วงกลางคืน แต่อาจเกิดในคนอายุน้อยและเกิดได้ทุกเวลา อาจเกิดขณะกำลังว่ายน้ำ หลังจากออกกำลังกาย นั่งนอนหรือยืนในท่าที่ไม่สะดวกนานๆ เดินนานๆ หรือเดินในขณะที่มีอากาศเย็นในช่วงดึกหรือช่วงเช้ามืด จนทำให้เลือดไหลเวียนไม่สะดวก อาจเกิดในคนที่มีภาวะแคลเซียมในเลือดต่ำ เช่น หญิงตั้งครรภ์ ในคนที่ขาดน้ำ คนที่มีความผิดปกติของเกลือแร่ในร่างกาย เช่น ขาดแร่ธาตุแมกนีเซียม โปแตสเซียม คนที่ใช้ยาบางชนิด เช่น ยาขับปัสสาวะ ยาลดไขมันในเลือด ยาลดความดันเลือดบางชนิด คนที่เป็นโรคบางชนิดเช่น โรคไตวาย โรคเบาหวาน โรคต่อมไทรอยด์ โรคเลือดจาง โรคพาร์กินสัน เป็นต้น ดังนั้นการป้องกันไม่ให้เป็นตะคริวบ่อยก็คือ พยายามบริหารกล้ามเนื้อโดยเฉพาะกล้ามเนื้อขาให้แข็งแรงมีความยืดหยุ่นสูงอยู่เสมอ สวมรองเท้าที่พอเหมาะและสบาย ขณะนอนให้ยกขาสูง โดยใช้หมอนรองให้สูงจากเตียงประมาณ 10 เซนติเมตร หรือ 4 นิ้วสวมถุงเท้าในขณะนอน ดื่มนมหรือรับประทานแคลเซียมวันละ 1 -3 เม็ด ดื่มสารละลายน้ำตาลเกลือแร่ในคนที่ขาดเกลือโซเดียม รับประทานอาหารที่มีเกลือแร่โปแตสเซียมสูง เช่น กล้วย ผลไม้ และผักต่าง ๆ...

สำหรับคนที่เป็นตะคริวบ่อย ๆ ให้รีบไปพบแพทย์ เพื่อค้นหาสาเหตุและการแก้ไข ส่วนสาเหตุที่ทำให้คุณเป็นตะคริวนั้น สันนิษฐานว่าอาจเกิดจากภาวะขาดสารเกลือแร่โซเดียมและโปแตสเซียม เนื่องจากการรับประทานยาขับปัสสาวะในการรักษาภาวะหัวใจโตจากโรคความดันเลือดสูง จึงจะขอปรับเปลี่ยนยาลดความดันชนิดอื่นที่มีความเหมาะสมมาแทนให้ต่อไป”

นาดาได้รับยาความดันเลือดอีกชนิดหนึ่งมาแทนยาขับปัสสาวะเดิม และแพทย์ได้นัดให้มาตรวจในอีก 1 เดือนต่อมา

สุขสาระ-ธันวาคม 2556




  • คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • สำนักจุฬาราชมนตรี
  • มูลนิธิสันติชน
  • มูลนิธิรณรงค์เพื่อ
    การไม่สูบบุหรี่