คะน้าเม็กซิโก 



คะน้าเม็กซิโก


วันที่ 15 เมษายน 2561


คะน้าเม็กซิโกเป็นไม้พุ่ม เป็นพืชพื้นเมืองของชาวมายา เชื่อกันว่ามีการใช้ประโยชน์ทางยาและอาหารมายาวนานนับ 1,000 ปี อยู่ในวงศ์เดียวกับยางพาราและสบู่ดำ เชื่อว่ามีถิ่นกำเนิดในคาบสมุทรยูคาตานของประเทศเม็กซิโก มีลำต้นอวบน้ำซึ่งจะคายน้ำยางขาวออกมาเมื่อถูกตัด เป็นไม้ทรงพุ่มมีขนาดใหญ่ โตเร็ว สามารถสูงได้ถึง 6 เมตร แต่นิยมตัดให้สูงไม่เกิน 2 เมตรเพื่อให้เด็ดใบมาใช้ประโยชน์ได้ง่าย ลักษณะใบกว้าง มีแฉกตั้งแต่ 3 แฉกขึ้นไป เป็นพืชที่ทนฝน ทนแล้ง และทนต่อการทำลายของแมลงได้เป็นอย่างดี

ภาษาสเปน เรียกพืชชนิดนี้ว่า “ชายา” (chaya) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Cnidoscolus aconitifolius (Mill.) I.M.Johnst. หรือ Cnidoscolus chayamansa McVaugh ภาษาอังกฤษเรียกว่า Tree spinach (ผักโขมต้น) การเข้าสู่เมืองไทยไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัด พบว่าในจังหวัดมหาสารคามมีการปลูกไม้ชนิดนี้ไว้บริโภค ภาษาอีสานเรียกว่า “กกแซบ” เพราะมีรสชาติที่อร่อย เกษตรกรภาคกลางเรียกว่า “ต้นไชยยา” ทำให้เข้าใจผิดว่ามาจากเมืองไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี

คะน้าเม็กซิโกเป็นไม้ที่ขึ้นได้ง่าย เพียงหักกิ่งยาวประมาณ 1 คืบมาเสียบไว้ในดินที่มีความชุ่มชื้นก็สามารถงอกเป็นต้นใหม่ได้ภายใน 2-3 สัปดาห์ ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า ถ้าเป็นต้นที่ตัดกิ่งมาปลูกไม่ควรเก็บใบกินตั้งแต่ปีแรกๆ ควรรอต้นแข็งแรงในปีที่ 2 จึงเก็บใบกิน และถ้าจะเก็บใบกินก็ไม่ควรเก็บใบจากต้นเกินกว่า 50% เพราะจะทำให้ต้นโทรมได้ง่ายๆ

คะน้าเม็กซิโกเป็นแหล่งของสารอาหารที่จำเป็นต่อร่างกาย เช่น โปรตีน (สูงถึง 8.25%) วิตามิน แคลเซียม โพแทสเซียม เหล็ก เส้นใย และสารต้านอนุมูลอิสระ เป็นผักที่มีก้านใบและยอดอ่อนกรอบอร่อยเหมือนผักคะน้า ไม่ขม ไม่มีกลิ่นเหม็นเขียว สามารถนำมาปรุงเป็นอาหารได้หลายอย่าง และยังมีสรรพคุณทางยาที่ช่วยให้โลหิตหมุนเวียนได้ดี ช่วยให้ระบบขับถ่ายเป็นปกติ ช่วยบำรุงสายตา บรรเทาอาการของโรคริดสีดวงทวาร ช่วยลดระดับคอเลสเตอรอลในร่างกาย ใช้ควบคุมน้ำหนัก ทำให้กระดูกแข็งแรง ช่วยฆ่าเชื้อในปอด ป้องกันการไอ ป้องกันการเกิดภาวะโลหิตจาง บำรุงสมองให้ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ ป้องกันการเกิดโรคไขข้ออักเสบ และโรคเบาหวาน


สถาบันโภชนาการแห่งชาติในเม็กซิโกซิตี้ ยังมีผลการทดลองใช้ใบผักชายา มาใช้เป็นสมุนไพรเพื่อสุขภาพพบว่าเพิ่มการไหลเวียนของเลือด ช่วยย่อยอาหาร บำรุงสายตาวิสัยทัศน์ในการมองที่ดีขึ้น ยับยั้งเส้นเลือดและโรคริดสีดวงทวาร ช่วยลดคอเลสเตอรอล ช่วยลดน้ำหนัก ป้องกันไม่ให้เกิดอาการไอ เพิ่มแคลเซียมในกระดูก ยับยั้งและฆ่าเชื้อปอด ป้องกันโรคโลหิตจางโดยการเปลี่ยนเหล็กในเลือด เพิ่มหน่วยความจำและการทำงานของสมองและการต่อสู้โรคข้ออักเสบ(เกาต์)และโรคเบาหวาน ได้เป็นอย่างดี

คะน้าเม็กซิโกสามารถนำไปปรุงอาหารได้หลายอย่าง วิธีปรุงดั้งเดิมอย่างหนึ่งในเม็กซิโกและอเมริกากลางจะนำใบไปแช่น้ำแล้วต้มไฟอ่อนประมาณ 20 นาที จากนั้นเสิร์ฟกับน้ำมันหรือเนย นอกจากนี้ ยังมีการนำใบที่หั่นและทำให้สุกแล้วไปคลุกข้าวรับประทานกับอาหารรสจัด หรือนวดผสมกับมันฝรั่งบดแล้วทอด นวดผสมกับแป้งข้าวโพดแล้วนำไปจี่หรือปิ้งหรือนึ่งก็ได้

ข้อควรระวัง ใบคะน้าเม็กซิโกดิบนั้นมีพิษ เนื่องจากมีสารกลูโคไซด์ซึ่งจะปลดปล่อยสารพิษจำพวกไซยาไนด์ออกมา จึงจำเป็นต้องทำให้สุกก่อนรับประทาน โดยใช้เวลาประมาณ 15-20 นาทีในการทำให้สุก เพื่อลดฤทธิ์ของสารที่เป็นพิษให้อยู่ในระดับปลอดภัย การเก็บใบคะน้าเม็กซิโกหรือการปรุงอาหารจากใบคะน้าเม็กซิโกห้ามใช้ภาชนะที่เป็นอะลูมิเนียมเพราะอาจทำให้น้ำต้มเป็นพิษและก่อให้เกิดอาการท้องร่วงได้

สุขสาระ มกราคม 2518




  • สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขพาพ (สสส.)
  • คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • สำนักจุฬาราชมนตรี
  • ศูนย์นโยบายโลกมุสลิม
  • มูลนิธิสันติชน
  • มูลนิธิรณรงค์เพื่อ
    การไม่สูบบุหรี่