ปลาสำลี 



ปลาสำลี


วันที่ 17 มิถุนายน 2558


ปลาสำลี หรือ ปลาช่อลำดวน หรือ Black Banded Kingfish มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Zonichthys Nigrofascita จัดอยู่ในวงศ์ปลาหางแข็ง ลักษณะ เป็นปลาตัวค่อนข้างกลม เรียว เกล็ดละเอียด มีความหนาที่กลางลำตัว ส่วนหัวกลมมน สันหลังและท้องโค้งเท่าๆ กัน ครีบหลังชุดเดียว เริ่มด้วยก้านครีบแข็ง แล้วต่อด้วยครีบอ่อน ครีบหูกว้าง และสั้น ด้านบนลำตัวเป็นสีเท่าอมน้ำตาล แล้วจางลงข้างลำตัว ตอนยังเล็กจะมีแถบสีดำจางขวางลำตัว 5 -7 แถบ พอโตขึ้นแถบดังกล่าวก็จะจางลง ความยาวสูงสุดเท่าที่พบในบ้านเราประมาณ 50 ซ.ม. ความยาวส่วนใหญ่จะอยู่ประมาณ 30 ซ.ม.

ปลาสำลี เป็นปลาที่ชอบหากินตามพื้นท้องทะเล อยู่รวมกันเป็นฝูง ชอบว่ายติดตามไปกับปลาใหญ่ พบทางฝั่งอ่าวไทยมากกว่าฝั่งอันดามัน ส่วนใหญ่แล้วชาวประมงจะจับปลาสำลีได้ด้วยเบ็ดราวน้ำลึก

ปลาสำลี เป็นปลาเศรษฐกิจที่มีราคาค่อนข้างแพง ใช้ปรุงเป็นอาหารได้หลายชนิด ไม่ว่าจะเป็น ปลาสำลีแดดเดียว, ปลาสำลีเผา, ปลาสำลีทอด หรือต้ม ก็อร่อยทุกรส เนื่องจากเป็นปลาที่มีเนื้อละเอียด ไม่มีกลิ่นคาว ปริมาณเนื้อเยอะ ก้างน้อย จึงได้รับความนิยมในการบริโภคกันอย่างกว้างขวาง

จากการวิจัยพบว่าปลาทะเลไทย เช่น ปลาสำลี, ปลาทู, ปลารัง, ปลากะพง, ปลาเก๋า, ปลาอินทรีย์, ปลาโอ ฯลฯ มีกรดไขมันโอเมกา 3 ที่มีคุณสมบัติช่วยบำรุงสุขภาพ ส่งเสริมการทำงานของหัวใจ ลดความดันโลหิต ลดไขมันเลว LDL และไตรกลีเซอไรด์ เพิ่มไขมันดีที่ชื่อ HDL ซึ่งจะช่วยลดการสะสมของไขมันที่ผนังหลอดเลือด อันเป็นต้นเหตุสำคัญของโรคหลอดเลือดอุดตัน ทำให้ลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจขาดเลือด และอัมพฤกษ์อัมพาตได้ เป็นต้น

ยังมีปลาสำลีอีกสองชนิดที่พบเห็นได้ในบ้านเรา คือ ปลาสำลีเกร็ดถี่ หรือ ช่อลำดวนเกร็ดถี่ หรือปลาสำลีน้ำลึก เป็นปลาสำลีขนาดใหญ่ ที่รูปร่างเหมือนกับปลาสำลี ผิดแต่ตรงที่หัวและลำตัวจะเรียวกว่า ในขณะที่ปลายครีบและโคนหางจะเป็นสีเหลือง พบได้บ่อยในฝั่งทะเลอันดามัน ชอบอยู่และหากินรวมกันเป็นฝูง

และปลาสำลี ที่นักดำน้ำพบเห็นบ่อยที่สุดคือ นักวิ่งสายรุ้ง หรือ ปลาเหลืองโพรง หรือ Rainbow Runner เป็นปลาที่อยู่ในกลุ่มปลาสำลี แต่นิสัย และรูปร่าง แตกต่างกันพอสมควร ลักษณะเป็นปลาหางแข็งที่มีลำตัวยาวเพรียว เกือบกลม ส่วนกลางลำตัวจะกว้าง ตาเล็ก แต่อ้าปากได้กว้างมาก ครีบหลัง 2 ชุด เริ่มด้วยชุดแรกเป็นก้านครีบแข็ง ตั้งอยู่กึ่งกลางลำตัว แล้วต่อด้วยครีบอ่อน ครีบหูกว้าง เป็นสีดำอมเหลือง ครีบหางใหญ่เว้าเข้าใน เป็นปลาที่มีเกล็ดถี่ติดแน่นกับผิวหนัง ด้านบนลำตัวเป็นสีเขียวอมน้ำเงิน ข้างลำตัวเป็นสีเหลือง ส่วนท้องเป็นสีเงินอมเหลืองอ่อน จุดเด่นคือ แถบสีเหลืองขนาดใหญ่ พาดยาวกึ่งกลางลำตัว จากหัวไปถึงหาง ครีบหางสีเหลืองสด เป็นปลาขนาดปานกลางความยาวสูงสุดประมาณ 1.2 เมตร เป็นปลาที่ชอบอาศัยอยู่ข้างๆ เกาะ และกองหินกลางทะเล พบทางฝั่งอันดามันมากกว่าอ่าวไทย ชอบหากินกันเป็นฝูง

สุขสาระ สิงหาคม 2552
ภาพจากอินเทอร์เน็ต




  • สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขพาพ (สสส.)
  • คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • สำนักจุฬาราชมนตรี
  • ศูนย์นโยบายโลกมุสลิม
  • มูลนิธิสันติชน
  • มูลนิธิรณรงค์เพื่อ
    การไม่สูบบุหรี่