เห็ดถั่งเช่า 



เห็ดถั่งเช่า


วันที่ 19 มกราคม 2558


ตังถั่งเช่า แปลเป็นไทยว่า “ฤดูหนาวเป็นหนอน ฤดูร้อนเป็นหญ้า” หรือที่เรียกว่า “หญ้าหนอน” ยาสมุนไพรชนิดนี้ประกอบด้วย 2 ส่วน คือ ส่วนที่เป็นตัวหนอน ซึ่งเป็นตัวหนอนของผีเสื้อชนิดหนึ่งมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Hepialus armoricanus Oberthiir และบนตัวหนอนมีเห็ดชนิดหนึ่งมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Cordyceps sinensis (Berk.) Saec. ตังถั่งเช่าจัดเป็นพืชสมุนไพรหายากชนิดหนึ่ง เห็ดถั่งเช่ามีลักษณะพิเศษ เพราะเห็ดชนิดนี้เป็นการรวมตัวของหนอนกับเห็ดชนิดหนึ่ง ซึ่งสปอร์ของเห็ดจะแทงเข้าสู่ตัวอ่อนของหนอนผีเสื้อค้างคาว (มีลักษณะคล้ายตัวไหม) ที่ฝั่งตัวจำศีลใต้ดินในฤดูหนาว เชื้อเห็ดนี้ก็จะเจริญเติบโตเป็นเส้นใย โดยอาศัยการดูดสารอาหารและแร่ธาตุจากตัวอ่อนของหนอนและเจริญเติบโตขึ้นมา ส่วนตัวหนอนก็จะค่อยๆ ตายไป พอถึงฤดูใบไม้ผลิที่ส่วนหัวของหนอนจะงอกเป็นต้นเห็ดคล้ายหญ้างอกออกมา ลักษณะภายนอกคล้ายไม้กระบอก ส่วนตัวหนอนคงอยู่ในลักษณะของหนอนตายซาก ดังนั้นจึงถูกเรียกสั้นๆ ว่า ฉงเฉ่า หรือ หนอนหญ้า เนื่องจากส่วนที่งอกออกทางหัวของหนอน มองดูเป็นหญ้าที่มีลักษณะเหมือนตัวหนอน หนอนมีลำตัวค่อนข้างอ้วนใหญ่ ยาวประมาณ 4-6 ซม. มีสีเทาแกมขาว เมื่อเป็นสมุนไพรจะยาวกว่าตัวหนอนเล็กน้อย ภายนอกสีค่อนข้างเหลือง ภายในสีขาว มีกลิ่นหอม รสหวาน

เห็ดถั่งเช่า มีต้นกำเนิดในประเทศจีน พบที่มณฑลซีฉวน, ชิงไห่, ยูนนาน, กุ้ยโจว, ซีจ้าง, กานสู พบมากที่ภูเขาง๊อไบ ถูกค้นพบอย่างบังเอิญโดยคนเลี้ยงสัตว์ เมื่อสังเกตเห็นว่า ปศุสัตว์ที่เลี้ยงไปกินเห็ดดอกเล็กๆ ที่มีลักษณะคล้ายใบหญ้าแล้วมีสุขภาพแข็งแรง และในตัวที่มีอายุมากก็พบว่ามีท่าทางกระฉับกระเฉงเหมือนเป็นหนุ่มสาว แพทย์สมัยนั้นจึงได้นำมารักษาโรคต่างๆ ในคน ประมาณ 1,000 ปีต่อมา ในสมัยราชวงศ์หมิง ได้มีการศึกษาและนำมาใช้ทางการแพทย์อย่างกว้างขวาง แต่ส่วนมากจะมีการใช้กันเฉพาะในพระราชวังเท่านั้น เนื่องจากมีราคาแพงและหาได้ยาก

เห็ดถั่งเช่า เป็นเห็ดที่ใช้เป็นยาอายุวัฒนะ บำรุงร่างกายมานานนับพันปี และเป็นยาบำรุงร่างกายสำหรับคนที่อาศัยอยู่ที่สูง เช่น ชาวเนปาล ทิเบต ภูฎาน ส่วนที่เอาไปใช้ทำเป็นยาก็คือ ตัวหนอนและเห็ดที่แห้ง จะมีรสหวาน ฤทธิ์ปานกลาง กลิ่นหอม เนื่องจากคุณประโยชน์ที่โดดเด่นในเห็ดถังเช่า ทำให้ผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับปอด ไม่ว่าจะเป็นมะเร็งปอด ปอดเป็นจุดอันเนื่องจากเชื้อราหรือแบคทีเรีย หรือปอดถูกทำลายอันเนื่องจากการสูบบุหรี่จัด หรือได้รับมลพิษจากอากาศเสีย ทำให้ปอดหรือระบบหายใจ ไม่สามารถนำเอาออกซิเจนไปใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ หากรับประทานเห็ดถังเช่าเป็นประจำ จะสามารถแก้ปัญหาอาการเหล่านี้ได้

เห็ดถั่งเช่า มีสรรพคุณคล้ายกับยาไวอะกร้า เพราะในตัวเห็ดถั่งเช่า จะมีสารชื่อว่า ไนตริกออกไซด์ สารที่จะอยู่ในเซลล์บุผนังหลอดเลือด ดังนั้น เมื่อกินเห็ดถั่งเช่า ก็จะได้รับสารนี้ และจะส่งผลให้มีเลือดไปเลี้ยงอวัยวะเพศเพิ่มมากขึ้น โดยงานวิจัยในต่างประเทศ พบว่า หากกินถั่งเช่าวันละ 1 กรัมเป็นเวลา 46 วัน จะช่วยให้สมรรถภาพทางเพศดีขึ้น 64 %

เห็ดถั่งเช่าเป็นยาบำรุงกำลังที่ฤทธิ์ไม่ร้อน (ยาบำรุงส่วนใหญ่ฤทธิ์ค่อนข้างร้อน) โดยสรรพคุณที่ว่ามีดังนี้ บำรุงไต, แก้อาการอ่อนเพลีย, แก้ไอ, ละลายเสมหะ, หอบหืด, ไอเรื้อรัง, ถุงลมโป่งพอง, หลอดลมอักเสบ, ทำให้ร่างกายสดชื้น, ความจำดีขึ้น, ลดระดับน้ำตาลในเลือด, ลดความดันโลหิต, ลดอาการอักเสบ, ต่อต้านมะเร็ง, เพิ่มภูมิต้านทานของร่างกาย, ต้านอนุมูลอิสระ, ชะลอความชรา, อาการหย่อนสมรรถภาพทางเพศ, ขาอ่อน, เอวอ่อนและเป็นยาบำรุงสำหรับผู้ป่วยหลังฟื้นไข้ เป็นต้น

เห็ดถังเช่าเป็นเห็ดราชนิดหนึ่งที่อาศัยอยู่ในหนอนเมื่อหนอนตายไปในฤดูหนาว พอถึงฤดูร้อนก็จะงอกออกจากตัวหนอน ซึ่งในบ้านเราโดย นพ.สมยศ กิตติมั่นคง หัวหน้ากลุ่มโรคเอดส์ สำนักโรคเอดส์ วัณโรค และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ประสบความสำเร็จจากการทดลองนำเส้นใยของเห็ดถั่งเช่า มาเพาะเลี้ยงเอง ตั้งแต่ปี 2550 โดยวิธีการนำเส้นใยของเห็ดมาเพาะลงในขวดลูกแก้วขนาดเล็กที่ภายในมีข้าวสาร วิตามินต่าง ๆ ที่ผ่านการฆ่าเชื้อมาแล้วและเมื่อใส่เส้นใยของเห็ดลงไปแล้วก็นำไปใส่ตู้เย็น และควบคุมอุณหภูมิอยู่ที่ 10 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 2 เดือน ก็พบว่าเห็ดมีการออกดอกเป็นครั้งแรกในประเทศไทย ในอนาคตจะทดลองปรับในเรื่องของอาหารและวิธีการเลี้ยงเพื่อทำให้ออกดอกได้เร็วขึ้น สามารถนำไปใช้ในเชิงธุรกิจได้

กัลยาณา-เรียบเรียง
สุขสาระ เมษายน 2553




  • สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขพาพ (สสส.)
  • คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • สำนักจุฬาราชมนตรี
  • ศูนย์นโยบายโลกมุสลิม
  • มูลนิธิสันติชน
  • มูลนิธิรณรงค์เพื่อ
    การไม่สูบบุหรี่