ว่านหอมแดง


วันที่ 8 ธันวาคม 2557


ว่านหอมแดงมีชื่อเรียกในแต่ละท้องถิ่นดังนี้ ภาคกลางเรียก หอมแดง, ว่านหมาก เชียงใหม่เรียก ว่านเพลาะ, ว่านเข้า, ว่านไก่แดง กะเหรี่ยงแม่ฮ่องสอนเรียก บ่อเจอ, เพาะบีเบ นอกจากนี้ยังมีชื่อเรียกว่า ว่านข้าวแผ่, ว่านชู้ข้าว

ว่านหอมแดงเป็นพืชสมุนไพรอีกชนิดหนึ่งที่มีประโยชน์และสรรพคุณมากมาย มีลักษณะรูปทรงคล้ายกระสวย เป็นพืชล้มลุกมีอายุหลายปี มีหัวอยู่ใต้ดินคล้ายหัวหอม สีม่วงแดง รูปยาวรี ใบมีเกล็ดห่อหุ้มเป็นใบเลี้ยงเดี่ยว รูปดาบ จีบพับซ้อนกันคล้ายพัด ปลายใบแหลม โคนใบแคบ ขอบใบเรียบมีขนเล็กน้อย ดอกออกเป็นช่อ ก้านช่อดอกยาว 2.5-4 เซนติเมตร ลักษณะโค้งงอ มีกาบหุ้มดอกสีเขียว 2-10 อัน ซ้อนกันอยู่ที่ง่ามใบใกล้ยอด ดอกมี 4-10 ดอก ก้านดอกยาว 1-1.5 เซนติเมตร กลีบดอกสีขาวมี 6 กลีบ รูปขอบขนานหรือคล้ายรูปไข่กลับเรียงกัน 2 ชั้น กลีบที่อยู่ชั้นในมีขนาดเล็กกว่ากลีบที่อยู่ชั้นนอก ผลรูปขอบขนาน หัวตัดมี 3 ช่อง มีเมล็ดรูปรีอัดกันแน่น

ว่านหอมแดง สามารถนำส่วนหัว, ลำต้น และใย มาใช้ประโยชน์ได้ โดยหมอยาพื้นบ้านนำมาใช้ในการรักษาหรือต้มกินเพื่อบำรุงหัวใจ, บำรุงเลือด, บำรุงน้ำนม, ขับลม, สุมกระหม่อมเด็กแก้หวัด ,ทำยาหม่อง, แก้หวัด, แก้ความดัน กินของผิดของแสลง นอกจากนั้นยังนำมาใช้เพื่อให้อยู่ยงคงกระพันหนังเหนียว โดยจะเคี้ยวว่านหอมแดงกินสดๆ ส่วนชนกลุ่มน้อยเผ่าเย้า, อาข่าและลีซอบนดอยแม่สะลองใช้หัวว่านย้อมเปลือกไข่ให้เป็นสีแดง ชาวบ้านทางภาคเหนือนิยมปลูกไว้เป็นทั้งยา ใช้เป็นสารแต่งสี และปลูกเป็นไม้ประดับ ยังมีความเชื่อว่าถ้าพกดอกของว่านหอมแดงไว้กับตัวจะสามารถแก้คุณไสยได้ทุกอย่าง ชาวม้งจะกินว่านหอมแดงสดๆ หรือต้มใส่ไก่กินแก้ปวดท้อง ส่วนชาวบ้านในภาคอีสานหลายจังหวัดนิยมต้มสมุนไพรชนิดนี้กินเป็นยาบำรุง ทำให้หลับสบาย โดยเชื่อว่ามีสรรพคุณบำรุงเลือดและป้องกันโรคภัยไข้เจ็บได้ นอกจากนี้ ว่านหอมแดงยังมีสรรพคุณในการแก้พิษแมลงสัตว์กัดต่อย โดยนำหัวมาฝานแล้วทาแปะไว้บริเวณที่ถูกกัด หรือ ใช้หัวว่านหอมแดงผสมกับหอมแดงที่ใช้แกงและกระเทียม 4-5 กลีบ ผสมเกลือเม็ดเล็กน้อย นำไปแปะที่แผลจะช่วยสมานแผลได้ดี

สารสกัดกึ่งบริสุทธิ์ของว่านหอมแดงมีสรรพคุณในการฆ่าเชื้อแบคทีเรียที่ทำให้เกิดหนองในแผลที่ดื้อยาปฏิชีวนะในกลุ่มเพนนิซิลิน และมีรายงานว่าสารสำคัญในว่านหอมแดงมีฤทธิ์ในการยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งเม็ดเลือดขาวได้




  • สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขพาพ (สสส.)
  • คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • สำนักจุฬาราชมนตรี
  • ศูนย์นโยบายโลกมุสลิม
  • มูลนิธิสันติชน
  • มูลนิธิรณรงค์เพื่อ
    การไม่สูบบุหรี่