ผักพื้นบ้านเพื่อสุขภาพผู้สูงอายุ


วันที่ 30 กันยายน 2557


ผู้สูงอายุ หมายถึง ผู้ที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป ที่นับวันผู้สูงอายุก็จะมีจำนวนเพิ่มมากขึ้น จะเห็นได้ว่า ปัจจุบันผู้สูงอายุยังมีการทำงานต่อเนื่องไปแม้อายุล่วงเลยไปถึง 65 ปีแล้วก็ตาม ในแต่ละพื้นที่หรือตามหมู่บ้านต่างๆ ก็จะมีการรวมตัวจัดตั้งเป็นชมรมผู้สูงอายุ แม้กระทั่งแผนงานสร้างเสริมสุขภาวะมุสลิมไทย ก็ได้มีการจัดตั้งชมรมคลังสมองขึ้น เพื่อเป็นการรวมกลุ่มทำกิจกรรมที่หลากหลายและเป็นแหล่งเรียนรู้ ถอดบทเรียน ความชำนาญที่ได้สะสมมา จากผู้สูงวัยเหล่านั้น ถือได้ว่าเป็นการสืบทอดการเรียนรู้ต่างๆ จากคลังสมองรุ่นปู่สู่รุ่นหลาน เพื่อสามารถนำความรู้ที่ได้นั้นไปปรับใช้ให้เป็นประโยชน์ในอนาคตต่อไป

อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงสังขารต่างๆ ที่เกิดขึ้นในผู้สูงอายุ อาจจะมีตามัว, หูตึง, ความจำเสื่อม, น้ำย่อยอาหารน้อย, กระเพาะบีบตัวช้าลง, ท้องผูก, หายใจเข้าออกไม่เต็มที่, ไตทำงานน้อยลง, กลั้นปัสสาวะไม่อยู่หรือปัสสาวะไม่ออก, เนื้อเยื่อไขมันเพิ่มขึ้น เหล่านี้ที่ผู้สูงวัยควรที่จะมีการตั้งรับต่อความเสื่อม ยอมรับและศึกษาสิ่งที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย โดยเฉพาะด้านอาหารการกิน

เพราะผู้สูงอายุมีความต้องการพลังงานลดลง แต่โปรตีนยังคงต้องการไม่น้อยกว่าเดิม โปรตีนที่เหมาะสมได้แก่ นม ไข่ และปลา ด้านไขมันควรลดการบริโภคอาหารประเภททอด เนื้อสัตว์ที่ไม่ติดมัน ส่วนประเภทแป้งควรใช้ธัญพืชที่ไม่ผ่านการแปรรูป เช่น ข้าว ข้าวโพด ควรจำกัดอาหารประเภทน้ำตาลหรือผลไม้รสหวาน ใช้ผัก ผลไม้ที่มีใยอาหารสูง เพื่อเพิ่มการขับถ่าย

สมุนไพร จำพวกผักพื้นบ้านหลากหลายชนิดที่สามารถนำมารับประทานเป็นอาหารหรือนำมาใช้ทางยา เช่น สมุนไพรที่ใช้แก้ท้องอืดและยาขับลม เช่น “ขิง” นำเหง้าแก่มาหั่นเป็นแว่น 1 หยิบมือ ชงน้ำเดือด 1 แก้ว ดื่มบ่อยๆขับลมได้ดี “กะเพรา” ผู้ใหญ่ใช้ใบกะเพราแห้ง ชงน้ำดื่ม ขับลม จะลดอาการท้องขึ้นท้องเฟ้อได้

สมุนไพรบำรุงกระดูก ผู้สูงอายุมักประสพปัญหาเกี่ยวกับโรคกระดูกพรุน เนื่องจากเซลล์ของกระดูกมีการสลายมากกว่าการสร้าง จึงทำให้ความแข็งแรงของกระดูกลดลง กระดูกหักง่าย การได้รับแคลเซียมที่เพียงพอจะช่วยเพิ่มความหนาแน่นของกระดูก เช่น “ยอ” เราใช้ใบประกอบอาหาร เช่น ห่อหมก แกงอ่อม เป็นต้น ใช้เป็นยาลดความร้อนในร่างกาย แก้ไข้ บำรุงธาตุ แก้ท้องร่วงในเด็กแก้เหงือกปวดบวม ปวดข้อ “ใบช้าพลู” นิยมใช้เป็นผักรับประทานกับเมี่ยงคำ ส้มตำ ข้าวยำ และใช้ทำแกงเลียง ใบช้าพลูเป็นยาขับลม ทั้งต้นใช้ใบขับเสมหะ รากและผลใช้รักษาบิด ใบมีรสเผ็ดเล็กน้อยใช้แก้ธาตุพิการ บำรุงธาตุ คุมเสมหะให้ปกติ แก้จุกเสียด

สมุนไพรบำรุงสายตา ผู้สูงอายุมักมีปัญหาเกี่ยวกับโรคสายตา เช่น ตาฝ้าฝาง เคืองตา และมักจะขาดไวตามินหลายชนิดรวมถึงไวตามินเอ ซึ่งมีหน้าที่เกี่ยวกับสายตา และการมองเห็น ผู้สูงอายุ จึงควรรับประทานพืชผักต่างๆ ที่มีไวตามินเอสูง เช่น ยอดแค, ใบกะเพรา, ใบขี้เหล็ก, แครอท, ผักเชียงดา, ยอดฟักขาว, ผักบุ้ง, ฟักทอง เป็นต้น

สมุนไพรเพิ่มภูมิต้านทาน มีพืชผักและผลไม้หลายชนิดที่มีคุณสมบัติเพิ่มภูมิต้านทานโรค จึงมีประโยชน์ในการป้องกันโรคที่เกี่ยวข้องกับภูมิคุ้มกันต่ำบางชนิด เช่น เอดส์ มะเร็ง ฯลฯ ผู้สูงอายุส่วนมากร่างกายไม่แข็งแรง มีปัญหาเกี่ยวกับภูมิคุ้มกันต่ำ จึงควรรับประทาน พืชผักที่มีผลเพิ่มภูมิต้านทาน เพื่อช่วยให้สุขภาพแข็งแรงขึ้น ตัวอย่างสมุนไพรที่มีรายงานว่ามีผลเพิ่มภูมิต้านทานได้ เช่น กระเทียม, เห็ดหลินจือ, โสม, เห็ดหอม, ถั่วเหลือง, บัวบก และกะเพรา เป็นต้น

สมุนไพรต่างๆ เหล่านี้ล้วนแต่มีประโยชน์ไม่เฉพาะผู้สูงอายุเท่านั้น เด็กหรือวัยรุ่นก็สามารถที่จะนำมารับประทานได้แต่ก็ต้องอย่าลืมศึกษาถึงสรรพคุณและวิธีการใช้สมุนไพรต่างๆ ให้ละเอียดเพื่อความปลอดภัยสำหรับตัวท่านเอง

กัลยาณา เรียบเรียง
สุขสาระ มีนาคม 2554




  • สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขพาพ (สสส.)
  • คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • สำนักจุฬาราชมนตรี
  • ศูนย์นโยบายโลกมุสลิม
  • มูลนิธิสันติชน
  • มูลนิธิรณรงค์เพื่อ
    การไม่สูบบุหรี่