CSR บริษัทบุหรี่?


วันที่ 25 สิงหาคม 2557


ซีเอสอาร์ เป็นคำย่อมาจากภาษาอังกฤษว่า Corporate Social Responsibility (CSR) หรือ บรรษัทบริบาล หมายถึง การดำเนินกิจกรรมภายในและภายนอกองค์กร ที่คำนึงถึงผลกระทบต่อสังคมทั้งในองค์กรและในระดับใกล้และไกล ด้วยการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในองค์กรหรือทรัพยากรจากภายนอกองค์กร ในอันที่จะทำให้อยู่ร่วมกันในสังคมได้อย่างเป็นปกติสุข

แนวคิดพื้นฐานของ CSR คือการทำธุรกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมให้อยู่ร่วมกันได้อย่างยั่งยืน การที่ธุรกิจทำ CSR ธุรกิจยังต้องมีความรับผิดชอบต่อผู้ถือหุ้นในการบริหารกิจการให้มีผลกำไรและยังเป็นที่ยอมรับของสาธารณชน รวมถึงสามารถขยายกิจการให้เจริญเติบโตในสังคมและชุมชนที่ธุรกิจดำเนินอยู่ได้อย่างยั่งยืน

ประโยชน์จากการทำ CSR จะส่งผลถึงผู้เกี่ยวข้องหลายด้าน เช่น ประโยชน์ต่อผู้ถือหุ้นในแง่มูลค่าหุ้นที่สูงขึ้น ประโยชน์ต่อพนักงานทำให้เกิดความสุข และความภาคภูมิใจในการทำงานร่วมกับองค์กร ในขณะเดียวกันก็ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อตัวธุรกิจเองในการเป็นที่ยอมรับในสังคม ส่งผลให้สามารถสร้างรายได้และเพิ่มส่วนแบ่งตลาดให้กับธุรกิจด้วย นอกจากนี้การทำ CSR ยังช่วยลดค่าใช้จ่ายจากการประหยัดพลังงานหรือใช้พลังงานทดแทนด้วย

การทำ CSR สำหรับภาคธุรกิจแล้วคงมองเป็น “ต้นทุน” อย่างหนึ่ง ซึ่งผลตอบแทนที่ได้กลับมาซึ่งเห็นชัดเจนที่สุดคือชื่อเสียงภาพลักษณ์ว่าเป็นองค์กรที่ห่วงใยสังคม ทำให้ลูกค้าเกิดความตระหนักรับรู้ในด้านดีกับองค์กร นำไปสู่ความตั้งใจที่จะซื้อหรือสนับสนุน ซึ่งช่วยเพิ่มโอกาสการขายสินค้าได้เพิ่มมากขึ้น ดังนั้นการทำ CSR จึงถือเป็นการลงทุนที่อาจไม่ก่อผลทางตรงในระยะสั้น แต่เป็นการสร้างฐานความมั่นคงในระยะยาวสำหรับองค์กรที่มุ่งหวังความยั่งยืน

การบริจาคพอจะอนุมานได้ว่าเป็น CSR แบบหนึ่งแต่ผลที่ได้อาจไม่ได้นำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน เพราะเงินหรือของที่บริจาคไปอาจไม่ได้ช่วยให้ผู้รับสามารถพึ่งตนเองได้ในระยะยาว เช่น การบริจาคเงินให้ผู้ยากไร้อาจก่อให้เกิดประโยชน์ในระยะสั้น เปรียบเทียบกับการสอนอาชีพให้แก่คนชุมชน ซึ่งจะช่วยให้คนในชุมชนนั้นสามารถดำรงชีพด้วยตนเองต่อไปได้ในระยะยาวย่อมมีความยั่งยืนมากกว่า

ในแวดวง CSR ในระยะหลัง จึงมีการพูดถึง “การบริจาคเชิงกลยุทธ์” ซึ่งเป็นแนวคิดที่ผสานประโยชน์ทางสังคมและประโยชน์ของธุรกิจเข้าด้วยกันภายใต้หลักการ4 ข้อ ได้แก่ (1) partner–การสร้างพันธมิตรระหว่างผู้ให้และผู้รับปลายทาง (2) purpose –ผู้รับต้องนำสิ่งที่ได้ไปใช้ให้เกิดประโยชน์ตามวัตถุประสงค์ (3) passion –ผู้ให้และผู้รับต้องร่วมกันดำเนินการเพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่สูงกว่าและ (4) profit –ประโยชน์ที่ผู้ให้และผู้รับจะได้รับ

เมื่อมองย้อนมาที่บริษัทบุหรี่แล้ว ประเด็น CSR ของบริษัทบุหรี่เป็นเรื่องที่อธิบายให้คนในสังคมเข้าใจได้ยาก อย่างไรก็ตามกิจกรรม CSR ก็สะท้อนความร่ำรวยอย่างมหาศาลของบริษัทบุหรี่ได้ชัดเจนขึ้น หลักฐานชัดเจนจากบริษัทบุหรี่ ที่ยืนยันว่าความช่วยเหลือจากบริษัทบุหรี่เป็นเพียงภาพลวงตา โดยได้เปิดเผยคำพูดที่ไม่เคยแคร์ลูกค้าจากพ่อค้าแห่งความตายว่า “ถ้าคุณสามารถทำตลาดที่ฆ่าผู้บริโภคได้ คุณก็สามารถขายได้ทุกอย่าง” (Chris Reiter, R.J. Reynolds Campaign Program Manager, U.S. 2003)

นั้นหมายถึงว่ายิ่งบริษัทบุหรี่ร่ำรวย หรือมีกำไรมากเท่าไหร่ ก็ยิ่งทำให้มีคนที่ต้องตายและทุกข์ทรมานจากโรคและพิษภัยของบุหรี่มากขึ้นเท่านั้น ทุกวันนี้บริษัทบุหรี่ได้เงินจากความตายและความทุกข์ทรมานของผู้คน ข้อมูลจากปี 2553 ของ 6 บริษัทบุหรี่ยักษ์ใหญ่ พบว่าบริษัทบุหรี่ได้กำไรถึง 35,000 ล้านเหรียญสหรัฐ ซึ่งมีตัวเลขคนตายจากการสูบบุหรี่ทั่วโลกจำนวน 5.9 ล้านคนต่อปีเป็นเครื่องพิสูจน์

ในประเทศไทยบริษัทบุหรี่เฝ้ามองอยู่ตลอดเวลาว่าจะมีการออกกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับนโยบายควบคุมยาสูบอย่างไรบ้าง และพยายามที่จะมีส่วนร่วมในการออกกฎหมายเสมอ สิ่งที่สำนักควบคุมการบริโภคทำอยู่ในตอนนี้คือการออกระเบียบให้เจ้าหน้าที่ของกระทรวงสาธารณสุขไม่ให้ความร่วมมือกับธุรกิจยาสูบไม่ว่ากรณีใดๆ และกำลังจะพัฒนากฎหมายควบคุมยาสูบให้มีความเข้มแข็งมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับบริษัทบุหรี่ จึงอยากขอให้ประชาชนทุกคนช่วยผลักดันให้กฎหมายควบคุมยาสูบฉบับใหม่ที่กำลังจะออกนี้ผ่านประชาพิจารณ์

ศ.นพ.ประกิต วาทีสาธกกิจ เลขาธิการมูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่ กล่าวว่า ผมอยากเรียกร้องให้ประชาชนคนไทยเห็นความสำคัญของอนุสัญญาควบคุมการบริโภคยาสูบ ขององค์การอนามัยโลก ที่ประเทศต่างๆ174 ประเทศร่วมกันลงนามรับรองมาตรา 5.3 ซึ่งเป็นมาตรการในการควบคุมและป้องกันการแทรกแซงนโยบายของอุตสาหกรรมยาสูบ และยินดีเป็นอย่างยิ่งที่รัฐบาลไทยได้ให้ความสำคัญกับมาตรา 5.3 โดยมีมติครม.ในวันที่ 17 เมษายน 2555 ห้ามบริษัทบุหรี่ทำกิจกรรมที่แสดงความรับผิดชอบต่อสังคม หรือ “CSR” ดังนั้นผมจึงอยากให้ประชาชนทุกคนสนับสนุนมติ ครม.นี้ด้วยการ “ไม่รับการสนับสนุน” จากบริษัทบุหรี่

สุขสาระ-ธันวาคม 2555




  • สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขพาพ (สสส.)
  • คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • สำนักจุฬาราชมนตรี
  • ศูนย์นโยบายโลกมุสลิม
  • มูลนิธิสันติชน
  • มูลนิธิรณรงค์เพื่อ
    การไม่สูบบุหรี่