ความดันโลหิตต่ำจากการเปลี่ยนท่าในผู้สูงอายุ


วันที่ 16 กันยายน 2559


ผู้ป่วยหกล้มด้วยสาเหตุที่อธิบายไม่ได้ ประมาณร้อยละ 40 ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นความดันโลหิตต่ำจากการเปลี่ยนท่า

เมื่อผู้ป่วยอายุมากหกล้ม เราพยายามแยกระหว่างการหกล้มที่เกี่ยวกับความสมดุล เช่น การสะดุดล้ม และการหกล้มที่อธิบายไม่ได้ เช่น การหกล้มที่มีอาการเวียนศีรษะหรือรู้สึกจะเป็นลมเกิดขึ้นก่อนหรือการหกล้มที่ไม่มีสัญญาณเตือนใดๆ


ในการศึกษากลุ่มแบบมองไปข้างหน้ากับชาวออสเตรเลียสูงอายุซึ่งอาศัยอยู่ในชุมชน 529 คนอายุตั้งแต่ 72 ปีขึ้นไป คณะผู้วิจัยได้รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับปัจจัยเสี่ยงต่อการหกล้มของผู้เข้าร่วมการศึกษาซึ่งรวมทั้งภาวะความดันโลหิตต่ำจากการเปลี่ยนท่า (orthostatic hypotension) และมีการติดตามผู้ป่วยเป็นเวลา 12 เดือน


ในตอนเริ่มการศึกษากำหนดให้ภาวะความดันโลหิตต่ำจากการเปลี่ยนท่า มีความดันโลหิตตัวบน ลดลง ≥20 mmHg หรือความดันโลหิตตัวล่างลดลง ≥10 mmHg ระหว่าง 3 นาทีแรกของการทดสอบด้วยการปรับเอียง 70°


ระหว่างการติดตามผล ผู้เข้าร่วมการศึกษาเกือบครึ่งหนึ่งหกล้มอย่างน้อย 1 ครั้ง โดยร้อยละ 85 ของผู้ที่หกล้มบอกว่าการหกล้มเกี่ยวกับภาวะสมดุลอย่างเดียว และร้อยละ 15 บอกว่ามีการหกล้มที่อธิบายสาเหตุไม่ได้อย่างน้อย 1 ครั้ง


จากการวิเคราะห์หลายปัจจัย พบว่า ภาวะความดันโลหิตต่ำจากการเปลี่ยนท่าและอาการซึมเศร้าเป็นปัจจัยชนิดเดียวในตอนเริ่มการศึกษาที่พยากรณ์การหกล้มซึ่งอธิบายสาเหตุไม่ได้ ภาวะความดันโลหิตต่ำจากการเปลี่ยนท่ามีมากถึงร้อยละ 39 ในกลุ่มที่หกล้มโดยอธิบายสาเหตุไม่ได้เทียบกับร้อยละ 20 ในกลุ่มที่การหกล้มเกี่ยวข้องกับภาวะสมดุลและกลุ่มที่ไม่ได้หกล้ม


ที่น่าสนใจ คือ ความดันโลหิตตอนเริ่มการศึกษาการใช้ยารักษาหัวใจและหลอดเลือด ภาวะความดันโลหิตสูง และการเป็นโรคเบาหวาน ปรากฏว่าเหมือนกันในทั้ง 3 กลุ่ม


การศึกษาครั้งนี้แสดงว่า ความดันโลหิตต่ำจากการเปลี่ยนท่าโดยไม่รู้ตัว อาจเป็นสาเหตุที่เกิดขึ้นบ่อยของการหกล้มที่อธิบายสาเหตุไม่ได้ การใช้คำว่า “โดยไม่รู้ตัว” เป็นเพราะผู้ป่วยสูงอายุที่มีภาวะความดันโลหิตต่ำจากการเปลี่ยนท่าไม่ได้เล่าถึงอาการในขณะยืนเสมอไป


ยิ่งกว่านั้น การวัดความดันโลหิตขณะยืนอย่างเดียว อาจไม่ได้บอกถึงภาวะความดันโลหิตต่ำจากการเปลี่ยนท่าเสมอไป ระดับของมันอาจเปลี่ยนแปลงได้วันต่อวัน และบางครั้งจะเกิดขึ้นเฉพาะหลังจากยืนหลายนาที เรียกว่า ภาวะความดันโลหิตต่ำจากการเปลี่ยนท่าที่เกิดล่าช้า


สุดท้าย คือ ยังไม่ทราบชัดเจนถึงเหตุผลของความสัมพันธ์ระหว่างอาการซึมเศร้ากับการหกล้มที่อธิบายสาเหตุไม่ได้

ที่มา: วารสารกรมการแพทย์

ภาพจากแฟ้มภาพ




  • คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • สำนักจุฬาราชมนตรี
  • มูลนิธิสันติชน
  • มูลนิธิรณรงค์เพื่อ
    การไม่สูบบุหรี่